Avrupa Ligi'ne hangi durumda hangi takımlar gidiyor?

Ziraat Türkiye Kupası’nda Bursaspor ilk finalist oldu. İkinci finalist ise Kardemir Karabükspor-Fenerbahçe maçı sonunda belli oluyor. Bu noktada en çok merak edilen konulardan biri UEFA Avrupa Ligi’ne gidecek takımlar ve bunların sıralaması konusu. Zira bu seneki lig sistemindeki değişiklikten ötürü son dönemlerde çokça konuşulur oldu. Aşağıda TFF statüsünden yola çıkarak olası ihtimallerde doğabilecek sonuçlar gözden geçirilecektir.

Ön Kabuller:

• Spor Toto Süper Final Şampiyonluk Grubu’ndaki puan tablosuna göre Galatasaray ve Fenerbahçe’nin büyük ihtimalle ilk 2’de yer alması bekleniyor. Bu yüzden Fenerbahçe'nin Şampiyonlar Ligi (1. veya 2. sırada yer alarak) hakkı elde edeceği varsayılıyor.
• Trabzonspor'un ligi 3., Beşiktaş'ın ise 4. sırada bitireceği yine ön kabuller arasında. Bu iki takımın sıralamada yer değiştirmesi durumunda aşağıdaki tabloda da aralarında yer değiştirmek gerekir.
• 5-8 lideri: Spor Toto Süper Final Avrupa Ligi Grubu'nu lider bitiren takımı
• 5-8 2. sıra: Spor Toto Süper Final Avrupa Ligi Grubu'nu 2.sırada bitiren takımı
• Bursaspor harici: Spor Toto Süper Final Avrupa Ligi Grubu'nda Bursaspor dışındaki takımları (Sivasspor, İstanbul BB, ve Eskişehirspor) tanımlamak için kullanılmıştır.
• Statü 26 Ekim 2011 (Güncel versiyon): Spor Toto Süper Lig statüsünün 26 Ekim'de yayınlanan en güncel hali.
• Statü 8 Eylül 2011 (İlk versiyon): Spor Toto Süper Lig statüsünün 8 Eylül'de yayınlanmış ilk hali. Tablodan da görüleceği üzere statünün ilk halinde Spor Toto Süper Final Avrupa Ligi Grubu'nu 2. sırada bitiren takımın da bazı durumlarda Avrupa Ligi'ne gitme ihtimali varken güncel halinde böyle bir imkanı/ihtimali bulunmamaktadır.
• X ön eleme: Takımların Avrupa Ligi'ndeki ön eleme turu sayısını göstermektedir.
• BJK: Beşiktaş, Bur: Bursaspor, FB: Fenerbahçe, Kar: Karabükspor, TS: Trabzonspor

Skorlar 2li averajı nasıl etkile(me)yecek?

eNormal sezonda puan farkı tek sayı olan takımların arasındaki farkın Süper Final’de tam olmayan sayı haline (TFF deyimiyle “buçuklu”) gelmesiyle bu takımların aynı puanda ligi bitirme ihtimalleri kalmıyor. Her ne kadar bir takımın puanı tam sayı olmadığında yukarıya yuvarlansa da herhangi bir eşit puan durumunda verilen 0,5 puan geri alınıyor. İşin gerçeği yukarı yuvarlamak için verilen 0,5 puanın fiili anlamda hiçbir etkisi yok. Bu yüzden hesapları yaparken yukarı yuvarlamadan düşünmek daha sağlıklı olacaktır. Bütün bunların ışığında normal sezonda alınan puanların Süper Final’de yarıya bölünmesi ile ligdeki bazı maçlarda oluşabilecek farklar işlevini kaybetti.


Böylece üstte yazılan takımların aralarındaki maçlarda normal sezonda oluşan skorların ve bundan sonra oynanacak maçların 2li averaj belirleme anlamında herhangi bir etkisi olmayacak. Aralarındaki puan farkı çift sayı olarak normal sezonu bitiren takımlarda ise 2li averaj açısından aralarındaki maçlar önemliydi:
• Fenerbahçe-Trabzonspor: 12 puan :  6 puana indi
• Galatasaray-Beşiktaş: 22 puan : 11 puana indi

Ancak Süper Final’in ilk haftasında oynanan maçlar sonunda bu takımlar arasındaki 2li averaj hesapları da kesinleşti. Fenerbahçe’nin Trabzonspor’u, Galatasaray’ın da Beşiktaş’ı yenmesiyle bu takımlar arasındaki maçlardaki skorlar ve buna bağlı oluşan puan durumu:
Fenerbahçe-Trabzonspor 1-0
Trabzonspor-Fenerbahçe 1-1
Fenerbahçe-Trabzonspor 2-0

Beşiktaş-Galatasaray 0-0
Galatasaray-Beşiktaş 3-2
Beşiktaş-Galatasaray 0-2






şeklinde oldu. 2li averaj açısından bu takımlar arasındaki son maçların skorunun herhangi bir önemi kalmadı. Sonuç olarak bundan sonraki hiçbir maçta oluşan farkın (averajın) sıralamayı belirlemede işlevi kalmadı.

Süper Final Avrupa Ligi’nde ise Bursaspor maçlarındaki skorun kaç farklı olduğunun herhangi bir önemi yok. Diğer takımlar arasındaki maçlarda ise 2li averaj hesabı yönünden önemi devam ediyor.

5-8 grubuna hangi takım nasıl girer?

Bu hafta sonu itibarıyla 10 takım için lig biterken 8 takım için devam edecek. 13 takım için görüntü net ancak 5 takım için değil.. Gençlerbirliği, Eskişehirspor, Sivasspor, İstanbul Büyükşehir Belediyesi (İBB) ve Gaziantepspor ilk 8’e girme iddiasını son haftaya taşıdılar. Aşağıda bu takımların hangi durumlarda ilk 8’e girebileceği ve eşit puan durumunda avantajlı takımları bulabilirsiniz. Öncelikle güncel puan durumunu veriyorum

Şu anki puan durumu

Haftanın maçları:
Bursaspor-Gaziantepspor
Samsunspor-Sivasspor
İstanbul Büyükşehir Belediye-Gençlerbirliği
Eskişehirspor-Mersin İdmanyurdu

Bursaspor: İlk 8’e girmeyi garantiledi zira Gaziantepspor maçını kaybetse ve 47 puanlı 3 takım da maçlarını kazansa bile 2li averajda (İBB’ye kaybeden) G.Birliği’nin üzerinde yer alıyor.

• G.Birliği
•  47 puanlı 3 takımın aynı anda kazanması dışındaki tüm sonuçlarda ilk 8’de yer alıyor
• Eskişehirspor: 
• Her türlü galibiyette ilk 8’de yer alıyor.
• Berabere kalması durumunda İBB, Gaziantepspor ve Sivasspor’dan en az 2’sinin puan kaybetmesini beklemek zorunda.
• o Mağlubiyet halinde ise
• Gaziantepspor’un puan kaybı
• Sivasspor’un mağlubiyeti
• İBB’nin mağlubiyeti sonuçlarından en az 2’si gerçekleşmeli
•  Sivasspor:
• Her türlü galibiyette ilk 8’de yer alıyor.
• Beraberlik durumunda
• İBB'nin mağlubiyeti
• Eskişehirspor’un mağlubiyeti
• Gaziantepspor’un puan kaybı sonuçlarından en az 2’si gerçekleşmeli
• Mağlubiyet durumunda herhangi bir şansı yok.
• İstanbul Büyükşehir Belediyesi
• Her türlü galibiyette ilk 8’de yer alıyor.
• Beraberlik durumunda
• Sivasspor ve Gaziantepspor’un puan kaybını
• Eskişehirspor’un mağlubiyeti ve Gaziantepspor veya Sivasspor’un puan kaybı
• Mağlubiyet durumunda
• Sivasspor’un mağlubiyeti ve Gaziantepspor’un puan kaybını beklemek durumunda.
• Gaziantepspor
• Beraberlik veya mağlubiyette herhangi bir şansı yok.
• Galibiyet halinde ise
• Sivasspor, İBB ve Eskişehirspor’dan 2’sinin galibiyetinde yine şansı yok
• Eskişehirspor ve Sivasspor’un beraberliği, İBB galibiyetinde şansı yok
• Eskişehirspor ve İBB’nin beraberliği, Sivasspor’un mağlubiyetinde şansı yok
• Bunun dışındaki sonuçlarda ilk 8’de yer alıyor.

Bir de işi % lik hesaba vurursak
G.Birliği:: %96.30 (78/81)
Eskişehirspor: %75.31 (61/81)
İBB:   %60.43 (49/81)
Sivasspor: %45.68 (37/81)

Gaziantespor: %22,22 (18/81)

Son olarak takımların puan eşitliğinde oluşabilecek lokal puan cetvelleri de aşağıda yer almaktadır.

Barcelona-Milan 3-1 (80lerden bugüne zaman tüneli)

Maç öncesinde "Seksenler" dizisini izlerken soba borusundaki kurumların dökülüşüne, birçok kişinin arabası olmadığından pikniğe gitmek için mahalleliden/tanıdıklardan araç rica etmeye şahit oldum ve beni 80'lerin sonuna denk gelen çocukluğuma götürdü. Ardından maça geçtim ve karşımda 80'lerin sonunda ve 90'ların başında başında fırtına gibi esen Milan karşıma çıktı. 94 yılında "çok güçlü gördüğüm" Barcelona'yı finalde 4-0 yenen Milan... O sezondan bugüne(1 sezon hariç) Milan'da oynayan Ambrossini, 3 değişik kulüpte Şampiyonlar Ligi'ni kazanan Seedorf, 99'daki efsane Lazio kadrosunun genç defansı Nesta ve hala nasıl bu kadar süredir Milan'ın kalesini koruyor dediğim Abbiati beni 90'ların sonlarına götürdü. Ve tabiki Barcelona ile 2000'leri ve 2010'ları yaşadım.

Barcelona'nın 2. penaltısından birkaç dakika sonra ceza alanındaki bir karışıklık sonrası Milan'dan -yanlış görmediysem- Mexes, "Hadi buna da penaltı versene" dercesine hakeme işaret yaptı. Maçı anlatan Ercan Taner de, hakemin o pozisyonda penaltı vermediğini belirten bir cümle kurdu. 1993 yılında Kösice-Beşiktaş maçında Kösice lehine verilen 2 penaltı sonrasındaki bir pozisyonda Kösiceli oyuncular ve taraftarlar yine penaltı isteğini belirtince o gün maçı anlatan Ercan Taner, "iyi alıştılar penaltıya" demişti.

Fenerbahçe-Bursaspor (Nam-ı Diğer Geri Dönüşler)

Ne zaman bir Fenerbahçe-Bursaspor maçı olsa herhalde bundan sonra ilk akla gelecek maç 22 Şubat 2010’da oynanan ve Fenerbahçe’nin ilk 20 dakikada 2-0 öne geçtikten sonra son 10 dakikada yediği 2 golle 3-2 yenildiği maç akla geliyor ki Bursaspor’un şampiyonluğunun en önemli adımıydı belki de. Ancak bu maç bugüne kadar oynanan Fenerahçe-Bursaspor geri dönüşlerinin en göze çarpanıydı. Bu maçı bence ayrı bir yazıda değerlendirmek gerekir, bu yüzden bu yazıda yer vermedim. Peki iki takım arasındaki maçlarda başka geri dönüşler oldu mu? Bu maçlara ufak bir göz atalım.

25.03.1990 Bursaspor-Fenerbahçe 3-2
Fenerbahçe, ligin 25. haftasında lider ve Bursa deplasmanına çıkıyor. Yılmaz Vural’ın Teknik Direktörlük’teki ilk yılları. Maçta ilk yarım saatte Fenerbahçe Hakan (Tecimer) ve Şenol 3’ün(Ulusavaş) (o dönem oyuncular soyadlarından ziyade Küçük Şenol, Büyük Şenol ve Şenol 3 şeklinde anons ediliyordu. Bu konu ayrı bir yazı konusu olabilir.) golleriyle 2-0 üstünlüğü ele geçirdi. 2. yarıya hızlı başlayan Bursaspor, Küçük Erhan’la (Kiremitçi) önce 49‘da skoru 2-1 yapıyor, sonra da 65’te 2-2’yi buluyordu. Maçın bitimine 9 dakika kala yine K.Erhan skoru 3-2’ye taşıyor ve Schumacher’e 3 gol atan oyuncu sıfatını ele geçiriyordu. Erhan Kiremitçi daha sonra Karşıyaka’ya transfer olduktan sonra orada iz bırakan oyuncu oldu. Profesyonel olarak en son 1995 yılında Bakırköyspor’da forma giydi. Bir dönem de plaj futbolu antrenörlüğü yaptı.

20.05.1992 Fenerbahçe-Bursaspor 1-3
Bu maçtan sonra uzun yıllar Fenerbahçe üstünlüğüyle geçti bu 2 takımın oynadığı maçlar. Bursaspor 10 sene içinde oynanan resmi maçlarda Fenerbahçe’yi 3 kere mağlup edebildi ki bunların 2’sinde başında Yılmaz Vural vardı. Bu 3 maçtan en önemlisi 1992 yılında oynanan Başbakanlık Kupası maçı oldu. O sezon ligi 2. bitiren Fenerbahçe ile kupada finalde Trabzonspor’a karşı dramatik bir şekilde (kendi sahasında ilk maçı 3-0 kazandıktan sonra deplasmanda 5-1 yenilerek) kaybeden Bursaspor arasında Ankara’da oynanan maçta Fenerbahçe Aykut Kocaman ile 3. dakikada 1-0 öne geçse de Bursaspor 20. dakikada penaltıdan Ali Nail (Durmuş), Hakan (Şükür – kendisine Torino’ya transfer oluncaya dek genelde sadece ismiyle hitap edilmiştir-) ve Vedat'ın (Vatansever) golleriyle maçı 3-1 kazandı. Bu maç Hakan Şükür’ün Bursaspor’da oynadığı son maç olup sonrasında Galatasaray’a transfer oldu. Ayrıca Ali Nail Durmuş da bu maçtan 2 sene sonra Pingel ile birlikte Fenerbahçe'nin yolunu tuttu.

08.05.1999 Bursaspor-Fenerbahçe 1-3
Bursaspor’un uzun süre sonra küme düşme hattına yaklaştığı 1997-98 sezonunun 31.haftasında bu 2 takım Bursa'da karşı karşıya geldi. Bursaspor 29. dakikada Ender Alkan ile (aslında top savunmaya da çarptı) 1-0 öne geçerken, Fenerbahçe devre sonuna doğru –daha sonra Bursaspor’da 1 numaralı formayı da giyen- Mosheu’nin taşıdığı topta Verasanoviç’in kendi kalesine attığı golle beraberliği sağladı. 2. yarıda 73.dakikada Faruk Yiğit’in ortasında Sergen Yalçın kafa ile durumu 2-1’e getirdi. Faruk Yiğit için ilginç olduğunu düşündüğüm bir tespit de şöyle: Kendisi Bursa’nın Orhangazi ilçesinden ve futbol hayatı boyunca oynadığı takımlarda (Boluspor, Kocaelispor ve Fenerbahçe) Bursaspor’a karşı genelde iyi bir performans göstermişti. Bu arada maçta da son sözü Boliç’in pasıyla topla buluşan Sergen Yalçın söylemişti. Bu maç kısa Fenerbahçe serüveninde Sergen’in belki de en iyi performans gösterdiği maçtı.

05.12.1999 Fenerbahçe-Bursaspor 2-2
2 takım için de pek iyi geçmeyen bu sezonun 11. haftasında E5 tarafındaki kale arkası tribünü inşaat halinde olan Fenerbahçe stadında bu 2 takım karşı karşıya geldi. Fenerbahçe maçın ilk yarısını Boliç (32) ve Moldovan’ın (42)golleri ile 2-0 önde tamamladı. 2.yarının başında Tolunay Kafkas kırmızı kart gördü ve Bursaspor 10 kişi kaldı. Ardından Bursaspor Mohamed (59) ve Murat Sözkesen (80) ile skoru 2-2’ye getirdi. Bu maçın ardından Fenerbahçe’de Rıdvan Dilmen’den sonra 6. haftada göreve gelen Zeman’ın koltuğu iyice sallanmaya başladı. Maçta skor 2-1’ken net bir pozisyondan yararlanamayan Sergen Yalçın da maç sonrasında sözleşmesi feshedildi.

07.04.2000 Bursaspor-Fenerbahçe 2-1
Bursaspor’un yine düşme korkusu yaşadığı sezonda 3. kez Yılmaz Vural ile yola çıkmıştı. Maçın başında Tolunay Kafkas sakatlanmış ve oyundan çıkmak zorunda kalmıştı. Maçın ilk yarısı 0-0 biterken, 66.dakikada Alpay Özalan Fenerbahçe’yi 1-0 öne geçiren golü bir yan top organizasyonu ile attı. Maçın son 10 dakikasında önce Okan Yılmaz durumu 1-1’e getirdi. 2 dakika sonra ise Tetteh topu 0’a yakın bir yerden ağlara gönderdi ve Bursaspor maçı 2-1 kazandı. Böylece Bursaspor F.Bahçe’ye karşı 7 sene sonra ilk galibiyetini aldı. Maç sırasında yağan yoğun yağmur ise 3 günden bu yana devam etmekte olan ve 40 haneli Göktepe köyündeki 20 hanenin yanmasına neden olan orman yangınının sona ermesinde önemli bir etken oldu.

09.12.2000 Bursaspor-Fenerbahçe 2-2
Fenerbahçe’nin 4 senelik Galatasaray serisini sona erdirmek için büyük önem verdiği bu sezonun 16. haftasındaki Bursa deplasmanında maçın 30.dakikasında Anderson’un golüyle 1-0 öne geçti. Bursaspor maçın 50.. dakikasında Tayfun Seven’in kırmız kart görmesiyle 10 kişi kaldı. 64. dakikada Anderson farkı 2’ye çıkardı. Aslında maçın temposu çok düşük seviyede sürüyordu ama 85. dakikada Fatih Şen sağdan gelen yüksek bir ortaya düzgün bir kafa vuruşuyla durumu 2-1’e getirdi. (Gol Holosko’nun 2011-12 sezonunda Bursaspor’a attığı galibiyet golüne benziyordu) 89. dakikada kazanılan serbest vuruşu ise o dönem Bursaspor’da kiralık oynayan ve sonrasında Fenerbahçe’ye transfer olup 100. yıl şampiyonluğunda kupayı kaptan olarak kaldıracak olan Ümit Özat ağlara gönderiyor ve skor 2-2 oluyordu.

20.03.2009 Bursaspor-Fenerbahçe 2-1
Aragones ile yola çıkan Fenerbahçe’nin hayal kırıklığı yaşadığı sezonun 25. haftasında,  3. teknik direktörü olarak Ertuğrul Sağlam’ı getiren Bursaspor’la karşılaştığı maçta 4. dakikada Guiza ile öne geçen Fenerbahçe oldu. 86. dakikada, kısa bir süre önce erken doğan ikiz bebeklerini kaybeden Tuna Üzümcü’nın golüyle maç 1-1’e geldi. Ardından 90+4’te Sercan Yıldırım’ın düşürülmesiyle hakem penaltı noktasını gösterdi. Penaltıyı kaleci İvankov gole çevirerek skoru 2-1’e taşıdı.

16.01.2013  Bursaspor-Fenerbahçe 2-3
Kupadaki buluşmada "Bursalı" Gökhan'ın golüyle F.Bahçe ilk yarıyı önde kapattı. İkinci yarıya baskıyla başlayan Bursaspor Pinto'yla beraberliği sağladı. Gökhan Gönül bir de kendi kalesine atarak skoru Bursaspor lehine 2-1'e getirdi. Oyuna sonradan giren Christian ve Sow'un etkili oyunları son 15 dakikada skora yansıdı. Şener Özbayraklı'nın kendi kalesine ve Baroni'nin golüyle maç 2-3 bitti. Bu maç diğer örneklerden farklı olarak her iki tarafın da geri dönüş yaptığı bir maçtı.

3-1'den tur gelir mi? (BJK-Atletico)

Beşiktaş'ın Atletico Madrid önünde turu geçip geçemeyeceği gündemin önde gelen maddesi. Peki Türk takımları olarak elemeli turlarda 3-1'lik deplasman yenilgilerine karşı 2. maçlarda ne gibi skorlar almışız bakalım:
Şampiyon Kulüpler Kupası / Şampiyonlar Ligi
1956-57: GS-Dinamo Bükreş:     2-1
1964-65 FB-DWS Amsterdam:   0-1
1982-83 BJK-Aston Villa:           0-0
1989-90 FB-Sparta Prag:          1-2
2005-06 TS-Anorthosis:            1-0
2006-07 FB-Dinamo Kiev:          2-2

Kupa Galipleri Kupası
1988-89 Sakaryaspor-Frankfurt:0-3

Fuar Şehirleri/ UEFA Kupası / UEFA Avrupa Ligi
1968-69 Göztepe-OFK Beograd:  2-0
1992-93 GS-AS Roma:                    3-2
1994-95 GS-Sparta Prag:                1-1
1996-97 BJK-Valencia:                     2-2

Görüldüğü gibi bugüne dek 10 kez düştüğümüz bu durumdan 1 kere turla çıkabilmişiz.

Statüde (2li averaj ) boşluk mu var?

Spor Toto Süper Lig (STSL) statüsünde (Resmi ismi: Süper Lig Müsabakaları Statüsü) Play-Off maçları sonunda oluşabilecek puan eşitliği durumunda uygulanacak eşitlik bozma yöntemleri açıklanmış. Buna göre (TFF resmi internet sitesinden alınmış hali ile)
2 takımın puanlarının eşitliği halinde:

I. Kendisine yarım puan eklenen takım varsa bu takım sıralamada bir altta yer alacaktır.
II. Bu durum söz konusu değil ise, takımların Lig Grubunda ve Play-Off Gruplarında birbiriyle oynadıkları toplam 4 müsabakadaki puan üstünlüğüne bakılır.
III. Takımların kendi aralarındaki Lig Grubu ve Play-Off Grupları müsabakalarında puan eşitliği varsa, kendi aralarındaki bu müsabakalardaki gol averajına bakılır. Kendi aralarındaki maçlarda atılan gollerde eşitlik varsa, deplasmanda fazla gol atan takım üstün sayılmaz.
IV. Takımların kendi aralarındaki Lig Grubu ve Play-Off Grupları müsabakalarında puan ve gol eşitliği devam ediyorsa, 34 hafta oynanan Lig Grubundaki puan sıralamasında üstte olan takım üstte yer alacaktır.

2. maddedeki aralarında oynanan 4 maçta alınan puanlar kısmı için şöyle bir örnek düşünelim:

14. Hafta: Galatasaray-Fenerbahçe 3-1 (oynandı)
31. Hafta: Fenerbahçe-Galatasaray 0-1 (varsayım)
Play-Off: Galatasaray-Fenerbahçe 0-1 (varsayım)
Play-Off: Fenerbahçe-Galatasaray 1-0 (varsayım)

Bu durumda aralarındaki bu 4 maçt sonunda Galatasaray ve Fenerbahçe 6’şar puan alır. G.Saray +1 averajla F.Bahçe’nin (-1 averaj) üzerinde yer alır.

Ancak Statünün 3. maddesinin 7. kısmında şu cümle geçiyor:

(7) Play-Off müsabakalarına katılma hakkını elde eden takımlar, Play-Off Gruplarına 34 haftalık Lig Grubunda elde ettikleri puanların yarısı ile başlarlar. Lig Grubunda elde edilen puanların yarısının buçuklu olması halinde bu puana yarım puan eklenir.

Bu cümleden yola çıkarak nasıl ki Play-Off’a puanların yarısı taşınıyorsa, 2li averaj hesabında da yarısı taşınabilir mi sorusu aklımı karıştırıyor. Eğer öyleyse, yukarıda verdiğim örnekte Galatasaray toplamda 3 puan alırken Fenerbahçe 6 puan alıyor ve puan eşitliği noktasında avantaj sağlıyor. Yani kuralın farklı yorumlanması sonucunda farklı sonuçlar ortaya çıkabilir. Hukukçu değilim ama bir hukukçunun bu noktasını değerlendirip itiraz etmesi ihtimal dâhilindedir. Verdiğim, (GS-FB) bir örnekti ve diğer takımlar arasında da oluşabilir.

Federasyonun bu noktaya açıklık getirmesi gerektiğini düşünüyorum.